'Concrete stappen maken het verschil voor startende leerkrachten'

In het programma Samen Sterk van Start, onderdeel van het LerarenLab van Education Lab, krijgen startende leerkrachten een jaar lang intensieve begeleiding van een ervaren, opgeleide mentor. Deze mentoren werken op verschillende scholen in het land en spelen een belangrijke rol in de begeleiding van startende leraren. We spreken een van deze coaches over zijn ervaringen binnen het programma.

Aldo Rooijendijk werkt met veel plezier op de Pro Rege School in Amsterdam. Naast zijn rol als leerkracht voor groep 6 is hij expert-leerkracht leesonderwijs, waarbij hij zich intensief bezighoudt met taal en lezen binnen de school. Ook begeleidt hij als schoolopleider startende leerkrachten en studenten. “Ik sta zelf nog één dag per week voor groep 6,” vertelt hij. “Daarnaast kan ik mijn ervaring inzetten om anderen te begeleiden in hun ontwikkeling.”

Een pittige start

Aldo herinnert zich zijn eigen start in het onderwijs nog goed. Na plezierige en leerzame stageperiodes bleek zijn LIO-stage zwaarder dan verwacht. “Die periode was zo pittig dat ik ging twijfelen of ik wel een goede leerkracht zou zijn,” vertelt hij. “Daardoor vond ik de start van mijn eerste jaar voor de klas ook heel spannend.”
Die spanning maakte al snel plaats voor vertrouwen. Zijn eerste jaar als leerkracht werd uiteindelijk juist een bevestiging dat hij op zijn plek zat. De ruimte om binnen kaders zijn eigen onderwijs vorm te geven, bleek daarin belangrijk. “Ik kon zelf bepalen hoe mijn onderwijs eruitzag. Dat werkte enorm stimulerend.”

 

Ook de context hielp hem om goed te landen in het beroep. Hij kreeg een klas waarin al gewerkt was aan een veilig pedagogisch klimaat, had ervaren collega’s in de buurt met open deuren en kon rekenen op ondersteuning van een onderwijsassistent. “Het bleef hard werken, met veel zoeken en uitproberen, maar ik had een behoorlijk zachte landing.”

Mentorschap binnen Samen Sterk van Start

Als mentor binnen het programma Samen Sterk van Start begeleidt Aldo startende leerkrachten op andere scholen. “Het is heel waardevol om als buitenstaander in een klas te kijken,” legt hij uit. “Je neemt bewust een stap terug en observeert zonder direct onderdeel te zijn van het systeem. Dat maakt het heel leerzaam.” Wat hem vooral aanspreekt, is het gesprek dat daarna volgt. “Samen met de startende leerkracht kijk je naar onderwijs: wat gaat goed, wat kan beter en hoe kun je dat concreet maken. Het mooiste is als je dat vervolgens terugziet in de praktijk bij een volgende observatie.”

Waarom het programma werkt

Volgens Aldo ligt de kracht van het programma in de manier van coaching. Coaches krijgen training in instructional coaching, onder andere via de Vrije Universiteit, onder begeleiding van Elmar van Ee.

“De kern is dat je samen bepaalt waar je de coaching op richt,” zegt hij. “We kijken naar wat op dat moment het meest voorwaardelijk is voor goed onderwijs en waar de meeste winst te behalen valt.” Die focus wordt vervolgens steeds verder aangescherpt tot concrete, observeerbare actiepunten. “Het gaat om kleine, duidelijke handelingen die je kunt voordoen, oefenen en terugzien in de klas. Daardoor wordt coaching heel praktisch en tastbaar.”

 

Daarnaast speelt intensiteit een belangrijke rol. Coaches observeren startende leerkrachten maandelijks en voeren om de week een coachgesprek waarin zij voortgang, doelen en oefensituaties bespreken. “Je bouwt daardoor niet alleen sneller vaardigheden op, maar ook een vertrouwensrelatie met je coach.”

 

Waarom scholen zouden moeten meedoen

Tot slot ziet Aldo deelname aan het programma als een belangrijke kans voor scholen. “Er zijn maar weinig scholen die startende leerkrachten op zo’n intensieve en gestructureerde manier kunnen begeleiden,” legt hij uit. “Niet uit onwil, maar simpelweg door gebrek aan tijd, mankracht of expertise.” Het programma Samen Sterk van Start biedt daarin volgens hem een waardevol alternatief.

 

“Daarnaast neem je als school deel aan een groter wetenschappelijk onderzoek naar uitval onder startende leerkrachten. Daarmee draag je niet alleen bij aan de ontwikkeling van je eigen starters, maar ook aan betere en gelukkigere leerkrachten in de hele Randstad.”

Samen Sterk van Start

Een kwart van de startende leerkrachten verlaat het onderwijs binnen vijf jaar. Goede begeleiding kan dat helpen voorkomen, maar niet iedere school heeft voldoende tijd, kennis of capaciteit om starters structureel te ondersteunen.

In het programma Samen Sterk van Start krijgen startende leerkrachten daarom een jaar lang intensieve begeleiding van een ervaren, opgeleide mentor. 

Voor Samen Sterk van Start van het LerarenLab zoeken we basisscholen in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Utrecht en Almere met startende leerkrachten en een schoolgewicht van 30 of hoger. Lees meer over het project: