Sander Luttje is directeur van Leerpark Arnhem. Het Leerpark is een plek waar verschillende onderwijsstromen en werelden samenkomen. Ook zag hij een duidelijke ontwikkelopdracht. Dit schooljaar startte ze daarom met De Transformatieve School. We spreken hem over de start van het traject.
Een school waar veel samenkomt
“Dit is mijn tweede schooljaar hier,” vertelt Sander. “Ik werk al best lang in het onderwijs. Ik begon ooit als docent aardrijkskunde en daarnaast heb ik verschillende leidinggevende rollen gehad. Ook heb ik een aantal jaren advieswerk gedaan bij een onderwijsadviesbureau.”
De keuze voor Leerpark was bewust. “Ik kende Leerpark al uit het Arnhemse als een diverse school, waar verschillende grootstedelijke uitdagingen samenkomen.” Leerpark ligt in Presikhaaf, een wijk die onderdeel is van het Nationaal Programma Arnhem-Oost. De school heeft verschillende onderwijsstromen onder één dak: vmbo-basis, vmbo-kader, vmbo-t, mbo, praktijkonderwijs en de vrije school. In de onderwijsstroom vrije school zitten vmbo k/t, havo en vwo leerlingen in de onderbouw bij elkaar in de klas. “Het is bijzonder om als directeur een bijdrage te kunnen leveren aan optimale ontwikkelkansen voor de diverse populatie die wij in huis hebben,” onderstreept hij.
hoe zorgen we ervoor dat leerlingen zich fijn en thuis voelen op school?
Hoe zorgen we ervoor dat leerlingen zich fijn en thuis voelen op school?
Gedragsverwachtingen binnen de school
In zijn eerste jaar ontdekte Sander dat er verschillende vragen leefden: “Welke gedragsverwachtingen hebben we met elkaar en hoe leven we deze met zijn allen na? Hoe gaan we om met de straatcultuur die de school binnenkomt? En hoe zorgen we ervoor dat leerlingen zich fijn en thuis voelen op school?”
De thuissituatie van leerlingen speelt een grote rol in hun ontwikkeling. “We hebben leerlingen die onder de armoedegrens leven en zonder ontbijt naar school komen. Leerlingen die uit ingewikkelde thuissituaties komen. En leerlingen die veel op straat zijn en daar onderdeel worden van groepen met bepaalde codes. Vervolgens komen die leerlingen op school en moeten ze zich aanpassen aan de school.”
Dat kan zich op verschillende manieren uiten. “Soms gaat het om respectloos gedrag richting een docent. Of veel afwezigheid. Maar we hebben bijvoorbeeld ook ouders die de Nederlandse taal niet spreken en op school komen met vragen of zorgen. Er komt van alles binnen. Vooral veel kwetsbare thuissituaties. Dat vraagt echt iets van het team,” legt hij uit.
Een van onze kernwaarden is aandacht.
Aandacht als sterke basis
Tegelijkertijd benadrukt Sander dat de ontwikkelpunten niet betekenen dat er geen sterke basis is. Integendeel. “Een van onze kernwaarden is aandacht. Wij hebben veel aandacht voor het welzijn van onze leerlingen. We hebben enorm betrokken leraren.” Dit wil hij absoluut behouden. “Dat sterke hart is voor mij de kern van inclusief onderwijs: dat je nieuwsgierig bent naar je leerlingen en vanuit aandacht met ze werkt.”
Ook ziet hij dat de school voor veel leerlingen echt het verschil maakt. “Wij zetten echt een extra stap voor onze leerlingen. Ook voor leerlingen waarvan je kan denken: gaat die het redden? Bij ons lukt het dan wel. We laten leerlingen niet zomaar los.”
Deze sterke aandacht heeft ook een keerzijde. Wat ze soms nog lastig vinden is het begrenzen en het stellen van duidelijke en passende kaders voor de leerlingen. “Een goed normatief kader waar iedereen zich aan houdt, schept duidelijkheid en hygiëne in de organisatie. Zo help je uiteindelijk alle leerlingen en collega’s. Daarom willen we hier met elkaar stappen in zetten.”
We wilden iets doen wat duurzaam is.
Een duurzame aanpak
De zoektocht naar een aanpak die verder gaat dan een losse studiedag bracht Leerpark bij De Transformatieve School. “Ik heb Iliass el Hadioui horen spreken en heb gezien wat het effect kan zijn als een school hiermee aan de slag gaat.” Toen hij bij Leerpark naar de ontwikkelvraag keek, zag hij een duidelijke match. “We wilden iets doen wat duurzaam is en dit sluit heel goed aan bij de ontwikkelbehoeften die wij hebben.”
Voor Leerpark betekent dat een schoolbrede aanpak. “We hebben bewust gekozen om met een brede ontwikkelgroep te starten. Alle collega’s van Leerpark zijn daarin vertegenwoordigd: een afvaardiging van het vmbo, de praktijkschool en de vrije school. De ontwikkelgroep bestaat uit twintig collega’s uit de hele school: docenten en ondersteunend personeel tot de leiding en de conciërge.”
Het pedagogisch-didactische deel van het traject richt zich voorlopig vooral op het vmbo. “Daar is de handelingsverlegenheid van docenten het grootst en is de noodzaak om iets te doen ook het grootst. We hebben dus eigenlijk twee keuzes gemaakt: de ontwikkelgroep is schoolbreed, terwijl het pedagogisch-didactische traject zich vooral op het vmbo richt.”
Hoge verwachtingen én duidelijke kaders
De ambitie van Leerpark is helder. “We willen lesgeven vanuit hoge verwachtingen. We willen dat leerlingen zich thuis voelen op school en dat school een fijne plek voor ze is. Maar we willen ook een heel duidelijk normatief kader”, legt hij uit.
Daarmee wil de school verschillende doelen met elkaar verbinden. “Ik hoop dat het leraren het gevoel brengt: wij kunnen dit met elkaar. Dat we collective efficacy ontwikkelen. Maar ik hoop ook dat het leer- en ontwikkelplezier brengt. Dat we denken: we doen dit samen en we hebben ook plezier in het leren hierover.”
Samen ontwikkelen
De eerste stappen zijn inmiddels gezet. Vlak voor de zomervakantie kreeg het team een lezing van Iliass el Hadioui. Begin september volgde de gezamenlijke kick-off met trainer Zooey Sternheim van De Transformatieve School. Daarna kwam de ontwikkelgroep voor het eerst bij elkaar.
Het gehele schoolteam blijft betrokken. “We hebben een aantal momenten waarop de coach met de groep samenkomt: waar staan we nu en waar gaan we heen?” Sander ziet ook een duidelijke rol voor zichzelf. “Ik ben opdrachtgever en bewaak de grote lijnen. Ik ben aangesloten bij de ontwikkelgroep en doe daar ook af en toe aan mee.”
Daarnaast wil hij de kennis verder verspreiden. “Ik vind ook dat ik dit in mijn netwerk verder moet verspreiden. Ik probeer contacten te leggen met andere scholen en kijk ook binnen ons bestuur hoe andere scholen hiervan kunnen profiteren.”
Een lange adem
Het gewenste resultaat van het traject is niet volledig in beton gegoten. “Als we volgend jaar in juni kunnen zeggen: we hebben een normatief kader dat collega’s en leerlingen delen, dan vind ik dat een mooie opbrengst.” Daarnaast hoopt hij dat leerlingen zich nog meer betrokken voelen bij de school. Ook in de lessen wil hij de eerste stappen kunnen zien. “Ik zou het mooi vinden als we vanuit de lesbezoeken merken: hé, we zijn stappen aan het maken in onze leskwaliteit. Dat we echt verschil zien in hoe we bepaalde dingen in de les kunnen verbeteren.”
Tegelijkertijd kijkt Sander verder. “Dit is niet iets wat met een jaar of met een paar sessies klaar is. We hebben de intentie om hier meerdere jaren mee door te gaan. We willen het goed borgen.” Uiteindelijk moet het onderdeel worden van de leer- en verbetercultuur van Leerpark. “Daar moeten we afspraken over maken in ons jaarplan. Het begint met commitment naar elkaar: dit willen we blijven doen.”
We hebben te maken met een doelgroep die niet vanzelfsprekend alle kansen krijgt.
Kansen bieden
“We moeten iedere dag hard werken om de leercondities voor onze leerlingen goed te krijgen. Ik zie De Transformatieve School echt als een middel om die leercondities te verbeteren.” Dat raakt voor Sander direct aan kansengelijkheid en inclusief onderwijs. “We hebben te maken met een doelgroep die niet vanzelfsprekend alle kansen krijgt. Dan is het juist belangrijk dat je voor die kinderen supergoede lessen kunt geven, zodat ze zich kunnen ontwikkelen.”
Voor Sander gaat het nadrukkelijk om meer dan regels en lessen. Volgens hem is het belangrijk dat kinderen zich thuisvoelen op school, erbij horen en vertrouwen ontwikkelen in eigen kunnen. Dit begint bij een sterke professionele cultuur en collective efficacy: het gevoel dat je als team het verschil kunt maken voor leerlingen. "Daar willen we met elkaar de komende jaren mooie stappen in zetten,” concludeert hij.
Leer meer over De Transformatieve School.