Ontdek de kracht van formatief handelen

Expertiseschool Jac. P. Thijsse College Castricum

Over het leertraject

In dit traject maak je uitgebreid kennis met de essentie van formatief handelen. Maar wat is dat nu eigenlijk? Er zijn veel misvattingen over wat formatief handelen inhoudt. Bijvoorbeeld dat het toetsen is zonder cijfers, of helemaal cijferloos lesgeven. Tijdens ons leertraject ontdek je dat het belangrijkste doel van formatief handelen is in kaart brengen waar je leerlingen staan om zo je onderwijs te kunnen aanpassen. De kans is heel groot dat je dit al regelmatig doet in je les zonder dat je er bewust van bent. Daarom werken we aan hoe je het doelbewust en effectief in zet om het leren van jouw leerlingen te versterken. Daarnaast bieden we je een stevige basis in de principes van formatief handelen en laten zien hoe je deze direct kunt toepassen in jouw lessen.

Aan de hand van inspirerende voorbeelden en casussen uit onze eigen onderwijspraktijk ontdek je hoe formatief handelen niet alleen een hulpmiddel is, maar een fundamentele manier om het leerproces van leerlingen te begeleiden. We helpen je om inzichten uit formatief handelen te koppelen aan het curriculum, zodat je onderwijs nog beter aansluit op de behoeften van jouw leerlingen.

Daarnaast gaan we in op het creëren van een schoolcultuur waarin formatief handelen centraal staat. Hoe zorg je ervoor dat niet alleen jij, maar ook je team en school breed deze werkwijze omarmen? Door middel van interactieve sessies en praktijkgerichte opdrachten leer je hoe je deze principes kunt borgen op individueel, team- en schoolniveau.

Elke bijeenkomst biedt je de kans om de opgedane kennis direct toe te passen in jouw lespraktijk. We reflecteren samen op jouw ervaringen en scherpen deze verder aan, zodat je niet alleen theoretisch onderlegd bent, maar ook praktische vaardigheden ontwikkelt om formatief handelen blijvend te integreren in jouw onderwijs.

Voor wie

Schoolteam, vaksectie of afdeling (docenten en schoolleider(s)) in het VO die het leerproces van leerlingen zichtbaar willen maken middels formatief handelen. Jullie vinden het belangrijk dat de ontwikkeling van jullie leerlingen zichtbaar wordt, willen actief aan de slag om hier beter in te worden en zijn bereid hier tijd en energie in te steken. Er moet sprake zijn van een professionele cultuur om vanuit samenwerking veranderingen te kunnen implementeren. Er is overeenstemming binnen het team om de eigen werkwijze te bevragen en te onderzoeken. De schoolleider leert met het team mee.

Onderwerpen

Tijdens onze training werken wij volgens de uitgangspunten van Gulikers & Baartman. Zij hebben het proces wat je als docent doorloopt onderscheiden in een cyclus met vijf verschillende fasen. Tijdens elke sessie staat een andere fase uit de cyclus centraal.

In de eerste fase van de cyclus bespreek je met de leerlingen wat er van ze verwacht wordt. Denk hierbij niet alleen aan concreet geformuleerde leerdoelen, maar ook aan succescriteria: waaraan moet een taak voldoen? 
In de tweede fase gaan de leerlingen aan het werk. Een studentreactie kan in heel veel verschillende vormen en groottes, van een grote creatieve opdracht tot een korte quiz. 

In fase drie bekijk, analyseer en interpreteer je het ingeleverde werk. Dit hoeft geen extra nakijk- en administratiedruk op te leveren. In deze fase identificeer je misconcepties, sterke en zwakke punten op klas-, groeps- en individueel niveau.

Fase vier is een belangrijke fase waarbij je feedback koppelt aan de leerdoelen die je in de eerste fase hebt besproken. Leerlingen moeten in deze fase helder krijgen waar zij staan ten opzichte van de gecommuniceerde leerdoelen.

In de laatste fase, die vaak vergeten wordt, bekijk je hoe je je onderwijs kan aanpassen zodat het aansluit op de conclusies die je hebt kunnen maken. Denk aan differentiatie, verdieping of herhaling, maar ook dit kan weer op verschillende manieren.

Werkwijze

Het traject begint met een intakegesprek, waarin we samen de behoeften en doelen vaststellen. Gedurende het schooljaar bieden we vier dagdelen scholing aan op je eigen school, waarbij je zowel theoretische inzichten als praktische vaardigheden opdoet. Om de leerervaring te versterken, krijg je voorbereidings- en verwerkingsopdrachten die jullie helpen om de inzichten direct in je eigen praktijk toe te passen. Tussen de dagen scholing worden jullie ondersteund door ons Expertteam in verschillende begeleidingsmomenten. Hierin is ruimte om vragen te stellen en ervaringen te delen en helpen we jullie om het te integreren in jullie werkwijze.

We verwachten dat formatief handelen structureel wordt besproken binnen je eigen team- of vakgroepoverleggen, zodat je samen met collega’s werkt aan een gedeelde aanpak. We ronden het traject af met een evaluatiegesprek, waarin we reflecteren op de opbrengsten en vervolgstappen formuleren om formatief handelen duurzaam te borgen binnen jouw onderwijspraktijk. We bespreken samen hoe jullie de principes kunnen borgen op individueel, team- en schoolniveau.

Over de school

Het Jac. P. Thijsse College is een mavo-havo-vwo school die regulier en tweetalig onderwijs verzorgt; de missie van de school is om leerlingen te leren leven en werken in een internationale context waarbij een empathische levenshouding getoond wordt voor andere levenswijzen en culturen. Onze school heeft kennisgedreven en onderzoeksmatig werken hoog in het vaandel staan.

Ontwikkelkracht ondersteunt en faciliteert binnen de pijler Expertisescholen Ontwikkelkracht scholen om hun expertise te delen met andere scholen.

Contact

Heb je interesse om deel te nemen aan dit leertraject? Neem dan contact op met  Ton Kallenberg (rector) of Ben Vriesema (docent geschiedenis) voor een oriënterend gesprek.

Subsidievoorwaarden

Er is subsidie beschikbaar om als school deel te nemen aan een leertraject van een expertiseschool. Hieronder vind je een selectie van de subsidievoorwaarden uit de subsidieregeling voor schooljaar 2026-2027.

Praktijkervaringen